De spiegel

De spiegel
11-07-2018 00:16

De spiegel wordt voorgehouden. De reflectie staat toe voor het eerst te worstelen met de het evenbeeld, waarin geen gelijkenis te vinden is.

Moe van de beleving is het gezicht getekend. De weerspiegeling is een confrontatie die ontdoken wilt worden.

 

Het zijn de laatste momenten samen, voordat de spiegel wordt opgevolgd door de warme gloed van een onoverkomelijk proces.

 

Wanneer de warmte weg vloeit, vult de ruimte zich met een oorverdovende stilte. Het spiegelbeeld toont een silhouette dat de stilte omarmt.


Fotografie: Emiel Lops
Stylist: Eugenie Ligthart
Model: Evelien Ligthart
Locatie: Crematorium de Dijk, Maasluis

reacties  0 reacties reageren

Tot hier en niet verder

Tot hier en niet verder
06-06-2018 00:08

Op het moment dat het crematiesteentje op de kist wordt gelegd komt iedereen om de kist met hun moeder staan. Er ontstaat een momentje wat van hen alleen is en ik stap naar achteren. “nou mam, tot hier en niet verder”, zegt haar oudste zoon. Ze schieten in een klein lachje wat overgaat in een traan.

 

Bij een begrafenis gaan we vanzelfsprekend mee tot aan het graf, scheppen we aarde of leggen we bloemen in het graf. Vaak worden daar pas echt de laatste woorden uitgesproken, klinken de laatste noten van de muziek of gaat men in gebed. Het begeleiden van onze dierbare tot en met zijn of haar laatste rustplaats, we lopen mee zo ver we kunnen, dat vinden we heel gewoon en fijn om te doen.

 

Dat kan bij een crematie ook; voorafgaande aan het crematieproces kunnen nog laatste woorden worden gedeeld en symbolisch bloemen of briefjes worden meegegeven. Ik bied de familie altijd aan om mee te gaan naar de crematieruimte met de vraag of ze hun dierbare willen begeleiden bij de invoer in de crematieoven. Er is vaak wat behoefte aan uitleg over ‘hoe dat gaat’. Vooraf wordt het crematiesteentje op de kist neergelegd met het crematienummer.

Ieder steentje is uniek en blijft bij de as. Op deze manier weten we zeker dat de as de juiste identiteit behoudt. Het vrijgeven van de oven gaat via een computer en het luik zal pas opengaan op het moment dat de familie daaraan toe is. Als het eenmaal open is, wordt de kist of de baar rustig naar binnen begeleid, waarna het luik weer automatisch sluit en het crematieproces start. Een crematie duurt gemiddeld anderhalf uur.



Nu is het veelal zo dat na de plechtigheid de familie kan kiezen om de kist met hun dierbare te laten dalen of te laten verdwijnen achter een scherm of gordijn. Mooi om zo de dienst af te sluiten.
Op datzelfde moment vindt even verderop de daadwerkelijke crematie plaats, soms zit er een korte tijd tussen, maar vaak wordt de crematie gelijk na de plechtigheid in gang gezet. Vaak is hier niemand van de familie bij en wordt de overledene alleen begeleid door een medewerker van het crematorium.

Als ik kijk naar de mooie momenten die vaak ontstaan wanneer de familie mee gaat met de crematieruimte, zou het meelopen meer bekendheid mogen hebben en meer vanzelfsprekend mogen zijn als keuze/optie; in ieder geval in onze Nederlandse uitvaartcultuur. Andere culturen zoals de Hindoestaanse en Chinese cultuur hebben eigen rituelen op het moment dat de overledene wordt begeleid bij de crematie. De belangstellenden kunnen dan zelfs meekijken via een live videoverbinding vanuit de aula.

Na een moment van stilte nadat het luik sloot zijn alle woorden uitgesproken, is alle muziek gespeeld en wordt er diep gezucht. Ik bedank het gezin voor het begeleiden van hun moeder, fijn dat ze deze laatste stap met elkaar hebben mogen maken.
Ik neem ze mee naar de koffiekamer waar ze worden opgevangen door hun lieve familie en vrienden voor een hapje, een drankje, steunende woorden en mooie verhalen over hun moeder.

reacties  0 reacties reageren

Zand erover

Zand erover
05-02-2018 23:23

Als er gekozen wordt voor crematie dan komt de term “asbestemming “ voorbij. Asbestemming is de keuze die nabestaanden maken over wat te doen met de as. De een wil de as in een urn, sieraad, tattoo of ander ornament bij zich houden. De ander kiest voor verstrooien, soms anoniem, boven zee, via een ballon of op het strooiveld. Welke manier er ook wordt gekozen, het is een bijzonder moment. Het is het moment, dat minimaal 4 weken na de uitvaart, de nabestaanden weer heel dicht bij de overledene staan. Soms het is moeilijk te bevatten dat in de zwarte bus, grijze koker, urn of strooi-urn de as zit, wat echt hun dierbare is geweest. 

Ik krijg er veel vragen over; “Hoeveel as is er?” of “Hoe ziet het eruit?” Het ligt er maar net aan. De gemiddelde lengte van een Nederlander is ongeveer 1,75 meter, en na een crematie is er gemiddeld 2 tot 3 kilo as overgebleven. Maar als we om ons heen kijken is iedereen toch anders. 

Na een jaar gewerkt te hebben in een crematorium, waar ik ook zelf verantwoordelijk ben geweest voor vele crematies, weet ik dat eigenlijk elke as net een beetje anders is. Meer, minder, licht, donker. Het verschilt van elkaar, je staat er niet zo bij stil, maar er is een subtiel gevoel van identiteit overgebleven. 

Alle assen dienen met respect te worden behandeld. As na een crematie staat voor iemand en zo hoort daar ook mee worden omgegaan. Bij iedere crematie gaat een crematiesteentje met daarop een uniek nummer mee, zodat na de crematie de as gekoppeld kan worden aan een persoon. In Nederland is het bij wet verboden, dat as van verschillende personen gemengd kan worden. Het steentje is een mooi systeem, maar heeft wel het nadeel dat iemand dreigt te veranderen in een nummer. Ik voorkwam dat voor mijzelf door bewust de naam te lezen die aan dat nummer gekoppeld was. Ook al weten de meeste mensen niet dat ik de crematie verzorgde, voor mezelf vond ik het belangrijk dat altijd met grote zorg en respect te doen. 

Helaas gaat het niet altijd goed, zoals ik laatst van een cliënte hoorde en geloof me, ik krijg dan toch een beetje last van plaatsvervangende schaamte. 
Zo vertelde de cliënte over hoe haar gezin de as van haar broer ging verstrooien op het strooiveld van een crematorium. De ontvangst was, zoals ze zelf benoemde, "een beetje knullig", wachtend op de gang, tussen de nabestaanden van een andere uitvaart. Uiteindelijk zelf het kantoortje 
binnen moeten lopen, om de aandacht van het personeel te krijgen. Ze werden aan tafel gezet en de strooi-urn werd gehaald. Wat er toen gebeurde, was, vergeef me de uitdrukking, tenenkrommend. De medewerkster morste de as van haar broer op de tafel, de stoel en op de grond. Ze hadden er met grote ogen naar gekeken. Er volgde geen excuses, geen schrik reactie, maar een nonchalante houding, waarbij het as in één moeite werd weggeveegd, met de verklaring: " Oh, het wordt tijd voor een nieuwe strooi-urn". 

Waar mensen werken, gaan er wel eens dingen fout. Soms overkomelijk en soms niet. Maar in deze situatie was de reactie erop onvergefelijk. Als “niets aan de hand, zand erover”. Maar het was, zoals de cliënte vertelde, wel de as van haar broer. "Daar gaat hij", had ze gedacht. 

Ja, ik heb bijna wekelijks te maken met overlijden, cremeren, as en met nabestaanden, die,
zonder uitzondering, te maken hebben met een verlies dat uiteindelijk een plaats moet krijgen. Een gebeurtenis zoals mijn cliënte mij vertelde komt gelukkig niet vaak voor, maar doet mij eens te meer beseffen dat we in ons vak de plicht hebben om iedereen als uniek te benaderen en in iedere situatie met respect te handelen. Ik bedoel maar: als ik het moment zou bereiken dat ik de as van een overledene zonder pardon van een stoel veeg, is dat het moment dat ik al veel eerder een andere baan had moeten zoeken. Werken in de uitvaart voelt voor mij als een voorrecht, iets waar je met hart en ziel voor kiest en waar je voor gaat. Respect, toewijding, ondersteuning en empathie; altijd en op ieder moment.

reacties  0 reacties reageren